Logo mobiel SEB

Data mobiele werktuigen helpen uitstoot bouw te verlagen

Gepubliceerd op 15 januari 2026

Om de stikstofuitstoot in de bouw terug te dringen, is het belangrijk om eerst precies te weten hoeveel er werkelijk wordt uitgestoten. Daarna kunnen gericht stappen worden gezet richting schoon en emissieloos bouwen. Topsector Logistiek brengt daarom bijvoorbeeld de uitstoot van verschillende bouwmethodes in kaart en meet honderden mobiele werktuigen op de bouwplaats. De vele data die op deze manier worden verzameld, worden geanalyseerd door het Data Lab. “De uitkomsten van de metingen helpen om een praktische aanpak te ontwikkelen om de uitstoot van machines en bouwlogistiek te verminderen.”

RICHARD_HORNSTRA_bw – Compressed
Richard Hornstra, lead data consultant bij Topsector Logistiek

Dagelijks duizenden datapunten

In het programma Mobiele werktuigen en bouwlogistiek onderzoeken vijf Living Labs in de praktijk wat er nodig is om schoon en emissieloos te bouwen. “Vooral in het Living Lab Emissies wordt daarvoor veel data verzameld”, vertelt Richard Hornstra, lead data consultant bij Topsector Logistiek. “We krijgen dagelijks duizenden datapunten binnen van sensoren op honderden machines op de bouwplaats.” Samen met zijn collega’s uit het Data Lab analyseert en interpreteert Richard deze data. De bevindingen worden vervolgens gevalideerd door TNO, om er honderd procent zeker van te zijn dat ze kloppen. “De uitkomsten van de metingen helpen om een praktische aanpak te ontwikkelen om de uitstoot van machines en bouwlogistiek te verminderen, die straks voor iedereen beschikbaar is.”

Focus op stikstofsensoren

In een eerder interview vertelde Richard al over de plannen van het programma, maar: “Het idee om stikstof in de praktijk te meten, bleek uitdagender dan in eerste instantie verwacht. Het was best lastig om de sensoren goed te installeren en daar de goede informatie uit te halen.” Toch zijn inmiddels honderden machines van sensoren voorzien. “Tot een paar maanden geleden richtten we onze data-analyses volledig op de inzet van de machines: op de motorbelasting, draaiuren, brandstofverbruik, dat soort zaken. Inmiddels zijn er ook tientallen stikstofsensoren aan de uitlaat geïnstalleerd en zetten we alle ballen op stikstofmetingen. De eerste bevindingen worden nu, nadat ze door TNO zijn gevalideerd, gedeeld.”

Het Kennis- en Opschalingsprogramma (KOP) valt onder de paraplu Schoon en Emissieloos Bouwen (SEB). Een van de programma’s onder KOP heet: Mobiele Werktuigen en Bouwlogistiek. TKI Dinalog is hierbij verantwoordelijk voor het onderzoek, terwijl Connekt / Topsector Logistiek de implementatie en opschaling verzorgt.

Het eerste programma Mobiele Werktuigen en Bouwlogistiek liep van 2022 tot 2024. In 2024 is het tweede programma van start gegaan. In deze interviews introduceren we de nieuwe projecten en projectleiders. Onderdaan dit artikel vind je verwijzingen naar de andere interviews in deze reeks.

Masterclass Fleetmonitoring

“Al die data geeft heel veel inzichten, dus het is heel belangrijk dat bedrijven in de sector die kunnen duiden. We zijn geven daarom een Masterclass Fleetmonitoring, waaraan ik zelf ook meewerk. Deelnemende bouwbedrijven leren hier wat zij met al die data kunnen doen. Hoe ze ze moeten interpreteren, hoe ze daarmee uitstootberekeningen maken en hoe ze kunnen worden gebruikt in de Emissievoorspeller: een tool van Topsector Logistiek om eenvoudig de uitstoot van een project te voorspellen.”
“Voor onze algemene bevindingen zorgen we natuurlijk dat de data niet te herleiden is, maar in de masterclass kunnen we het met de deelnemers echt over hun eigen machinestukken hebben. We bespreken per machine het uitstootrapport. Wat tot nu toe erg aanslaat, is het feit dat machines veel stationair draaien. Ze zien precies om welke machines het gaat en wanneer het speelt, waardoor ze gericht aan die knop kunnen draaien. Zo besparen ze direct op brandstof, stikstof en kosten. Win-win.”

Nauwkeurige stikstofberekeningen

“Voor het eind van het jaar komen er nog meer machines bij die goede stikstofdata leveren; dat biedt enorme kansen. We willen er daarbij vooral voor zorgen dat onze steekproef overeenkomt met wat er in de praktijk rondrijdt. We krijgen door al die data nog meer inzicht en kunnen zo patronen achterhalen. De data helpt ook om de aannames in de stikstofberekeningen aan te scherpen. Zo kijken we bijvoorbeeld in overleg met TNO of we scherpere richtlijnen voor het werken met de AUB-methode kunnen opstellen. We kijken zelfs of we de coëfficiënten uit de AUB-methode kunnen herijken op basis van onze praktijkmetingen. Omdat we op grote schaal in de praktijk meten, voegen we echt iets unieks toe. Zo worden berekeningen nauwkeuriger, kunnen bedrijven efficiënter werken en wordt de uitstoot lager.”

Metingen in gunningsaanvragen

“Wat ik aannemers en verhuurbedrijven van bouwmaterieel vooral wil meegeven, is dat ze zorgen dat ze goed kunnen inschatten wat hun machines doen. De conservatieve aannames die nu worden gebruikt in stikstofberekeningen kunnen ervoor zorgen dat de stikstofruimte snel wordt overschreden. Ga dus vooral zelf meten, anders doe je jezelf tekort. Als je echt kan aantonen dat je machines minder uitstoten, mag je die cijfers in AERIUS gebruiken. Dat kan zeker gunstig uitpakken bij vergunningsaanvragen.”

Meer weten?

Wil jij meer weten over het programma Mobiele Werktuigen en Bouwlogistiek? Of wil je zelf gaan meten, maar weet je niet hoe je moet beginnen? Neem dan contact op met info@topsectorlogistiek.nl.

Toplogistiek-3758 kopie
Heijmans en Millenaar & van Schaik tonen kracht van datadelen met BDI: “Echt ketensamenwerking, zonder Excel of bonnetjes”18 juli 2025
Fleets-Online 3
‘Meten aan de pijp’ biedt inzicht in daadwerkelijke uitstoot mobiele werktuigen22 januari 2025
RICHARD_HORNSTRA_bw – Compressed
Interview met Richard Hornstra: Data-analyse helpt bouwsector Nederland verder21 november 2024
thumbnail_Greener festivalfoto
Into The Great Wide Open zet maximaal in op elektrisch transport2 september 2024